Αν έχεις προσπαθήσει ποτέ να μπεις στο BIOS ενός σύγχρονου υπολογιστή, πιθανότατα γνωρίζεις τη διαδικασία: επανεκκίνηση και μετά… μανιακό πάτημα των F2, Delete, F10, Esc ή όποιου άλλου πλήκτρου έχει επιλέξει ο κατασκευαστής.

Υπάρχει όμως ένας πολύ πιο κομψός τρόπος.

Τα Windows μπορούν να δώσουν εντολή στον υπολογιστή ώστε στην επόμενη επανεκκίνηση να μη φορτώσει κανονικά το λειτουργικό σύστημα, αλλά να σε μεταφέρει απευθείας στις ρυθμίσεις του UEFI firmware.

Και χρειάζεται μόλις μία εντολή:

shutdown /r /fw /t 0

Η παράμετρος /fw υποστηρίζεται επίσημα από την εντολή shutdown των Windows και, όταν συνδυάζεται με επιλογή τερματισμού ή επανεκκίνησης, ζητά η επόμενη εκκίνηση να οδηγήσει στο περιβάλλον του firmware.

Πώς το κάνεις

Άνοιξε το Windows Terminal, το Command Prompt (CMD) ή το PowerShell και πληκτρολόγησε:

shutdown /r /fw /t 0

Πάτησε Enter.

Ο υπολογιστής θα ξεκινήσει αμέσως διαδικασία επανεκκίνησης και, εφόσον το σύστημα και το firmware υποστηρίζουν τη συγκεκριμένη λειτουργία, στην επόμενη εκκίνηση θα εμφανιστεί το περιβάλλον ρυθμίσεων UEFI.

Γι’ αυτό, πριν εκτελέσεις την εντολή, είναι καλή ιδέα να αποθηκεύσεις οποιαδήποτε εργασία έχεις ανοιχτή.

Τι ακριβώς σημαίνει η εντολή;

Παρότι μοιάζει λίγο «κρυπτογραφημένη», στην πραγματικότητα αποτελείται από τέσσερα πολύ απλά κομμάτια.

shutdown

Είναι η ενσωματωμένη εντολή των Windows για λειτουργίες όπως τερματισμός και επανεκκίνηση του υπολογιστή.

/r

Το r προέρχεται από το restart. Ζητά από τα Windows να τερματίσουν τη λειτουργία τους και στη συνέχεια να επανεκκινήσουν τον υπολογιστή.

/fw

Εδώ βρίσκεται όλο το «κόλπο». Η παράμετρος ζητά η επόμενη επανεκκίνηση να οδηγήσει στο firmware user interface, δηλαδή στο περιβάλλον ρυθμίσεων του UEFI.

/t 0

Η παράμετρος /t καθορίζει τον χρόνο αναμονής πριν από τον τερματισμό ή την επανεκκίνηση. Η τιμή 0 σημαίνει μηδέν δευτερόλεπτα, επομένως η διαδικασία ξεκινά χωρίς καθυστέρηση.

Με απλά λόγια, λοιπόν, η εντολή λέει στα Windows:

«Κάνε επανεκκίνηση τώρα και στην επόμενη εκκίνηση άνοιξε τις ρυθμίσεις του firmware.»

UEFI και BIOS δεν είναι ακριβώς το ίδιο

Στην καθημερινή χρήση εξακολουθούμε να λέμε «μπες στο BIOS», όμως στους περισσότερους σύγχρονους υπολογιστές αυτό που υπάρχει στην πραγματικότητα είναι UEFI (Unified Extensible Firmware Interface).

Το UEFI είναι το σύγχρονο firmware που χρησιμοποιείται πριν από την εκκίνηση των Windows. Ακόμη και οι ίδιοι οι κατασκευαστές μπορεί να χρησιμοποιούν τον όρο «BIOS» για το περιβάλλον UEFI, γι’ αυτό και οι δύο ονομασίες συχνά χρησιμοποιούνται σαν να σημαίνουν το ίδιο πράγμα.

Η συγκεκριμένη μέθοδος έχει σημασία ακριβώς επειδή το /fw προϋποθέτει ότι το σύστημα μπορεί να επικοινωνήσει με ένα συμβατό περιβάλλον firmware. Σε έναν πολύ παλιό υπολογιστή που λειτουργεί αποκλειστικά με Legacy BIOS/CSM, η επιλογή μπορεί να μην είναι διαθέσιμη. Η Microsoft επίσης διαχωρίζει το UEFI από το Legacy BIOS/CSM στις οδηγίες της.

Γιατί είναι τόσο χρήσιμο;

Οι σύγχρονοι υπολογιστές, και ειδικά όσοι διαθέτουν γρήγορους NVMe SSD, μπορούν να περάσουν από τα αρχικά στάδια της εκκίνησης εξαιρετικά γρήγορα. Αυτό σημαίνει ότι το χρονικό περιθώριο για να πατήσεις Delete ή F2 μπορεί να είναι πολύ μικρό.

Με την εντολή δεν χρειάζεται ούτε να θυμάσαι ποιο πλήκτρο χρησιμοποιεί ο κατασκευαστής ούτε να κάνεις συνεχόμενες επανεκκινήσεις μέχρι να το πετύχεις.

Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν θέλεις να μπεις στο UEFI για να ελέγξεις ή να αλλάξεις ρυθμίσεις όπως:

• Secure Boot

• TPM

• σειρά εκκίνησης (Boot Order)

• επιλογή συσκευής ή δίσκου εκκίνησης

• CPU Virtualization, όπως Intel VT-x ή AMD-V

• ρυθμίσεις αποθήκευσης και hardware

• ενσωματωμένες συσκευές και controllers

• άλλες επιλογές που παρέχει ο κατασκευαστής της μητρικής ή του laptop.

Η Microsoft επιβεβαιώνει, για παράδειγμα, ότι μέσω των UEFI Firmware Settings μπορούν να τροποποιηθούν ρυθμίσεις όπως το boot order και το Secure Boot, ενώ η ενεργοποίηση virtualization σε αρκετά συστήματα πραγματοποιείται επίσης μέσα από το UEFI.

Υπάρχει και τρόπος χωρίς εντολή

Αν δεν θέλεις να χρησιμοποιήσεις Terminal ή Command Prompt, τα Windows παρέχουν και γραφικό τρόπο πρόσβασης.

Στα Windows 11 μπορείς να πας:

Ρυθμίσεις → Σύστημα → Αποκατάσταση → Εκκίνηση για προχωρημένους → Επανεκκίνηση τώρα

Μετά την επανεκκίνηση:

Αντιμετώπιση προβλημάτων → Επιλογές για προχωρημένους → Ρυθμίσεις υλικολογισμικού UEFI → Επανεκκίνηση

Η ίδια δυνατότητα αποτελεί μέρος του Windows Recovery Environment (Windows RE).

Υπάρχει επίσης ένα ακόμη χρήσιμο shortcut: κρατώντας πατημένο το Shift ενώ επιλέγεις Επανεκκίνηση από το μενού τροφοδοσίας των Windows, μπορείς να οδηγηθείς στο Windows Recovery Environment και από εκεί στις προηγμένες επιλογές.

Η εντολή shutdown /r /fw /t 0, ωστόσο, είναι πολύ ταχύτερη όταν ο μοναδικός σου στόχος είναι να μπεις στο firmware.

Αν η εντολή δεν λειτουργήσει

Πρώτα δοκίμασε να ανοίξεις το Windows Terminal ή το Command Prompt ως διαχειριστής και να εκτελέσεις ξανά:

shutdown /r /fw /t 0

Αν εξακολουθεί να μη λειτουργεί, χρησιμοποίησε τη διαδρομή μέσω Advanced Startup / Windows RE και έλεγξε αν εμφανίζεται η επιλογή UEFI Firmware Settings.

Αν η συγκεκριμένη επιλογή απουσιάζει, είναι πιθανό να σχετίζεται με τον τρόπο που έχει διαμορφωθεί η εκκίνηση ή με τις δυνατότητες του συγκεκριμένου firmware. Σε παλαιότερα συστήματα που λειτουργούν σε Legacy BIOS/CSM, η άμεση πρόσβαση μέσω UEFI δεν είναι απαραίτητα διαθέσιμη.

Προσοχή στις αλλαγές μέσα στο UEFI

Το ότι μπορείς να μπεις εύκολα στο UEFI δεν σημαίνει ότι πρέπει να αλλάξεις ρυθμίσεις που δεν γνωρίζεις.

Οι επιλογές εκεί επηρεάζουν τον υπολογιστή σε πολύ χαμηλότερο επίπεδο από τις συνηθισμένες ρυθμίσεις των Windows. Μια λανθασμένη αλλαγή στη λειτουργία εκκίνησης, στο Secure Boot, στους δίσκους ή σε άλλες κρίσιμες επιλογές μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στην εκκίνηση ή στη λειτουργία του συστήματος. Η ίδια η Microsoft συνιστά να αλλάζεις μόνο τις ρυθμίσεις που χρειάζεσαι.

Υπάρχει επίσης ένα σημείο που αξίζει ιδιαίτερη προσοχή σε υπολογιστές με κρυπτογράφηση: σε ορισμένες διαδικασίες ανάκτησης ή μετά από αλλαγές σχετικές με την εκκίνηση και την ασφάλεια μπορεί να χρειαστεί το BitLocker Recovery Key. Η Microsoft προειδοποιεί ότι ορισμένα εργαλεία του Windows Recovery Environment απαιτούν το συγκεκριμένο κλειδί όταν η συσκευή είναι κρυπτογραφημένη.

Ένα μικρό Windows trick που αξίζει να θυμάσαι

Την επόμενη φορά που θα χρειαστεί να μπεις στο UEFI, δεν χρειάζεται να κάνεις restart και να ελπίζεις ότι θα πετύχεις το σωστό πλήκτρο την κατάλληλη στιγμή.

Θυμήσου απλώς:

shutdown /r /fw /t 0

Τέσσερα μικρά τμήματα σε μία γραμμή και τα Windows αναλαμβάνουν να σε οδηγήσουν στην επόμενη επανεκκίνηση κατευθείαν στις ρυθμίσεις UEFI του υπολογιστή.

Μικρό trick, αλλά από εκείνα που, μόλις τα μάθεις, δύσκολα επιστρέφεις στο ασταμάτητο πάτημα του Delete.